Na początku jest zakochanie, potem coraz więcej „drobiazgów”: sprawdzanie telefonu, wyrzuty o każde wyjście ze znajomymi, kontrola pieniędzy, żarty, po których czujesz się gorzej. Przemoc w związku rzadko zaczyna się od uderzenia – i nie dotyczy tylko małżeństw. Polskie prawo chroni także osoby w związkach bez ślubu, niemieszkające razem, i tych, którzy już się rozstali. Poniżej: jak rozpoznać toksyczną relację, gdzie zadzwonić, co może zrobić policja i uczelnia. Stan na 27 października 2026 r.
Spis treściGdy coś zagraża Twojemu życiu albo zdrowiu – dzwoń pod 112.
| Numer | Kto pomaga i kiedy |
|---|---|
| 800 120 002 | Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” – bezpłatnie, całą dobę; także WhatsApp 510 404 333 i e-mail niebieskalinia@niebieskalinia.info; dyżury prawnika (godziny na niebieskalinia.info) |
| 600 070 717 | Centrum Praw Kobiet – całodobowy telefon zaufania dla kobiet doświadczających przemocy |
| 116 123 | telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym – bezpłatnie i anonimowo |
| 800 70 2222 | Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym – całą dobę, także czat na centrumwsparcia.pl |
| 116 111 | telefon zaufania dla dzieci i młodzieży – całą dobę, czat na 116111.pl |
| 112 | numer alarmowy – policja, pogotowie |
Niebieska Linia rozmawia nie tylko z osobami, które doznają przemocy, ale też ze świadkami – możesz zadzwonić, gdy martwisz się o przyjaciółkę. W październiku 2025 r. w ok. 57% zgłoszeń do Niebieskiej Linii sprawcą był obecny albo były partner lub partnerka.
Kłótnie zdarzają się w każdej parze. Sygnałem alarmowym jest powtarzający się schemat kontroli i strachu – kiedy jedna osoba stopniowo przejmuje decyzje za drugą. Zwróć uwagę, jeśli partner albo partnerka:
Jeśli czujesz, że musisz „chodzić na palcach”, żeby nie wywołać awantury, to wystarczający powód, żeby z kimś porozmawiać. To nie jest przesada. W badaniu UE o przemocy ze względu na płeć (EU-GBV, wyniki opublikowane 3.03.2026) średnio 29,9% kobiet w Unii doświadczyło przemocy psychicznej ze strony partnera, 20,3% – przemocy ekonomicznej, a 10,2% partner śledził lub monitorował lokalizację.
Od 22 czerwca 2023 r. ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej chroni nie tylko rodzinę. Osobą doznającą przemocy domowej jest m.in. ktoś, kto obecnie albo w przeszłości był z drugą osobą w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej – niezależnie od tego, czy mieszkali razem. Ustawa obejmuje więc także związki studentów, którzy mieszkają osobno, i byłych partnerów.
Przemoc domowa to według ustawy umyślne działanie lub zaniechanie wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, które narusza prawa lub dobra osobiste – np. naraża na niebezpieczeństwo, narusza godność i wolność (także seksualną), ogranicza dostęp do pieniędzy lub możliwość pracy albo istotnie narusza prywatność i budzi poczucie zagrożenia lub poniżenia, w tym za pomocą komunikatorów i internetu.
Niebieska Karta to procedura, którą zakłada np. policjant, pracownik socjalny albo lekarz, gdy podejrzewa przemoc. Nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy. W ciągu 3 dni powstaje grupa, która przygotowuje plan pomocy.
Kodeks karny przewiduje m.in.:
Policjant może na miejscu wydać sprawcy nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnego mieszkania i jego otoczenia oraz – od sierpnia 2023 r. – zakaz zbliżania się na określoną liczbę metrów, zakaz kontaktowania się, a nawet zakaz wstępu na teren uczelni, szkoły czy miejsca pracy osoby doznającej przemocy. Te środki działają od razu i obowiązują 14 dni. Żeby trwały dłużej, składa się wniosek do sądu o zabezpieczenie – wtedy nie wygasają. Złamanie nakazu lub zakazu to wykroczenie.
To nie są martwe przepisy: w pierwszym półroczu 2026 r. policjanci wydali m.in. 15 630 zakazów zbliżania się, 14 399 zakazów kontaktowania się i 2505 zakazów wstępu do określonych miejsc.
Nękanie przez komunikatory, groźby ujawnienia zdjęć, kontrola kont – to też przemoc. Co robić:
Więcej o tym, dlaczego nie warto płacić szantażyście: Szantaż intymnym zdjęciem – co zrobić krok po kroku.
Uczelnie mają własne procedury przeciwdziałania przemocy, dyskryminacji i molestowaniu – także wtedy, gdy sprawcą jest inny student. Przykłady (stan na październik 2026 r.):
Szukaj na stronie swojej uczelni haseł „równe traktowanie”, „rzecznik”, „pełnomocnik ds. równości”, „bezpieczna uczelnia”. Możesz też poprosić o indywidualną organizację studiów albo zmianę grupy zajęciowej, jeśli spotykasz sprawcę na zajęciach. Bezpłatne wsparcie psychologiczne na uczelniach i telefony: Zdrowie psychiczne na studiach.
poleca:
