Samobadanie piersi wielu osobom kojarzy się z czymś, o czym powinny pamiętać dopiero ich mamy. Tymczasem to prosty nawyk, który warto wyrobić sobie już na studiach: raz w miesiącu, bez sprzętu i bez wizyty w przychodni. Wystarczy wiedzieć, kiedy się badać, na co patrzeć i z czym iść do lekarza. W tekście: jak wygląda to krok po kroku, jakie zmiany powinny zwrócić uwagę i kiedy studentka może dostać skierowanie na USG piersi — a na końcu możesz sprawdzić, jak dbasz o siebie na co dzień.
Rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet. Według serwisu pacjent.gov.pl, prowadzonego przez Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia, rozpoznanie tej choroby słyszy w Polsce 20 tysięcy kobiet rocznie (tak podaje artykuł serwisu w wersji zaktualizowanej w czerwcu 2025 roku). Ta sama strona podkreśla jednak rzecz najważniejszą: wcześnie wykryty rak piersi może być całkowicie wyleczony.
Dla studentki to nie powód do niepokoju, tylko argument za wyrobieniem prostego nawyku. Bezpłatne badania mammograficzne w ramach programu profilaktycznego są przeznaczone dla starszych kobiet, ale samobadanie można robić od razu. Nie wymaga sprzętu, skierowania ani wizyty w gabinecie, a pozwala dobrze poznać własne ciało. Właśnie to jest jego największą wartością: kto wie, jak jego piersi wyglądają i jakie są w dotyku na co dzień, ten szybciej zauważy, że coś się zmieniło.
Pacjent.gov.pl zaleca samobadanie raz w miesiącu, regularnie, 3–5 dni po zakończeniu miesiączki. Stały termin ułatwia porównywanie — łatwiej wychwycić, że coś wygląda inaczej niż miesiąc wcześniej. Wiele osób ustawia sobie po prostu przypomnienie w kalendarzu w telefonie, tak samo jak przypomnienie o terminie oddania pracy zaliczeniowej.
Serwis opisuje pięć etapów. Pierwsze trzy to uważne oglądanie przed lustrem, dwa ostatnie — badanie dotykiem.
Pierwsze próby mogą wydawać się niezręczne, a sama pierś bywa w dotyku nierówna. To normalne. Chodzi o to, by z miesiąca na miesiąc coraz lepiej znać swój punkt odniesienia, a nie o szukanie na siłę czegoś niepokojącego.
Pacjent.gov.pl wymienia sygnały, z którymi warto poradzić się lekarza:
Zauważenie którejś z tych zmian to sygnał, żeby umówić się na wizytę i pozwolić lekarzowi ocenić sytuację — a nie powód do paniki czy szukania diagnozy na forach. Samobadanie nie służy do stawiania sobie rozpoznania. Ma pomóc niczego nie przeoczyć i nie odkładać wizyty na później.
Źródło wskazuje sytuacje, w których szczególnie warto pamiętać o badaniach: rak piersi w rodzinie (uwarunkowania genetyczne), wczesna pierwsza miesiączka lub późna menopauza, wiek powyżej 50 lat oraz późne urodzenie pierwszego dziecka.
Dla studentki najważniejszy z tej listy bywa wywiad rodzinny. Jeśli w rodzinie były przypadki raka piersi, dobrze wiedzieć o tym zawczasu i powiedzieć o tym ginekologowi przy najbliższej wizycie. Czasem wystarczy jedna rozmowa z mamą albo babcią przy niedzielnym obiedzie.
Bezpłatny program profilaktyki raka piersi jest przeznaczony dla kobiet w wieku 45–74 lat. Obejmuje mammografię, czyli badanie rentgenowskie, które trwa kilka minut i pozwala znaleźć nieprawidłowości, zanim da się je wyczuć palcami. Przy prawidłowym wyniku badanie powtarza się po 2 latach.
Studentki nie mieszczą się w tym przedziale wiekowym, ale nie zostają bez możliwości. Jak podaje pacjent.gov.pl, kobieta, która nie kwalifikuje się do programu, może wykonać USG piersi lub mammografię na podstawie skierowania od lekarza specjalisty — ginekologa albo onkologa. To lekarz decyduje, które badanie jest w danej sytuacji potrzebne.
Gdy podczas samobadania pojawią się wątpliwości, pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza — to ginekolog lub onkolog może wystawić skierowanie na USG piersi albo mammografię. Kobiety w wieku 45–74 lat mogą zgłosić się na bezpłatną mammografię bez skierowania: przez Internetowe Konto Pacjenta lub bezpośrednio w placówce, która ma umowę z NFZ. Badanie wykonuje się w pracowni stacjonarnej albo w mammobusie, a na miejsce trzeba zabrać dokument tożsamości i zdjęcia z wcześniejszych mammografii, jeśli były robione. Te informacje mogą przydać się też mamie czy cioci.
Samobadanie piersi to nawyk na całe życie: raz w miesiącu, 3–5 dni po miesiączce, pięć prostych kroków. Zmiana wielkości czy kształtu, guzki, zgrubienia, wciągnięta skóra lub brodawka to powód, by porozmawiać z lekarzem, a nie by się zamartwiać. Młodsze kobiety mogą wykonać USG piersi na skierowanie od ginekologa lub onkologa, a bezpłatna mammografia w programie profilaktycznym jest dostępna dla kobiet w wieku 45–74 lat.
5 pytań · minuta
poleca:
