Profilaktyka raka szyjki macicy w Polsce zmieniła się: w programie finansowanym przez NFZ podstawowym badaniem jest teraz test HPV, a cytologia wykonywana jest dopiero wtedy, gdy wirus zostanie wykryty. Dla wielu studentek to dobra wiadomość, bo badanie jest bezpłatne, szybkie i można się na nie zapisać przez internet w kilka minut. Wyjaśniamy, kto ma do niego prawo, jak się przygotować i co dzieje się z wynikiem — a na końcu możesz sprawdzić, jak wygląda twoja własna profilaktyka.
HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, występuje w wielu typach. Część z nich określa się jako typy wysokiego ryzyka, bo mogą prowadzić do zmian w komórkach szyjki macicy, a w dalszej perspektywie do nowotworu. Dlatego nowy program profilaktyki zaczyna od szukania samego wirusa, a nie od oceny komórek pod mikroskopem.
W praktyce wykonuje się test HPV HR z genotypowaniem HPV 16/18. Wykrywa on obecność typów wysokiego ryzyka, a osobno wskazuje dwa szczególnie groźne: 16 i 18. Jeśli wynik jest dodatni, laboratorium na tej samej próbce wykonuje cytologię na podłożu płynnym (LBC). Pacjentka nie musi więc przychodzić drugi raz tylko po to, by pobrać materiał do cytologii.
Z bezpłatnego testu HPV w ramach programu NFZ mogą skorzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Standardowo badanie powtarza się co 5 lat. Lekarz może jednak zalecić częstsze wykonywanie badania, na przykład raz na 3 lata albo raz na 12 miesięcy, w zależności od sytuacji pacjentki.
Dla studentki oznacza to prostą rzecz: kto skończył 25 lat, ten już teraz może się zapisać. Młodsze osoby, które mają pytania o profilaktykę, najlepiej omówią je z lekarzem lub położną podczas zwykłej wizyty.
Są dwie drogi. Pierwsza to kontakt bezpośrednio z placówką, która wykonuje badania w ramach programu. Druga to centralna e-rejestracja, dostępna w Internetowym Koncie Pacjenta. Wygląda to następująco:
To samo można zrobić w aplikacji mojeIKP: w sekcji „Usługi e-zdrowia” trzeba wybrać „Rejestracja na wizyty”. Osoby, które wolą porozmawiać z konsultantem, mogą zadzwonić na Telefoniczną Informację Pacjenta pod numer 800 190 590.
Termin warto dopasować do cyklu. Najlepiej zgłosić się zaraz po miesiączce, najpóźniej 4 dni po jej zakończeniu. Kilka prostych zasad pomaga uzyskać wiarygodny wynik:
Jeśli termin wypada niefortunnie, bo na przykład zaczęła się miesiączka, lepiej przełożyć wizytę niż ryzykować, że próbka nie będzie się nadawać do oceny.
Badanie odbywa się na fotelu ginekologicznym. Lekarz ginekolog albo uprawniona położna zakłada wziernik i jednorazową szczoteczką pobiera wymaz z szyjki macicy. Całość trwa kilka minut. Pobranie jest bezbolesne, choć może wywołać chwilowy dyskomfort. Stres przed pierwszym takim badaniem jest zupełnie naturalny, dlatego warto od razu powiedzieć osobie badającej, że to pierwszy raz, i zadawać pytania.
Czas oczekiwania na wynik zależy od rodzaju badania i ustala się go w placówce. Gdy test nie wykryje wirusa, zwykle wraca się na kolejne badanie po upływie zalecanego odstępu. Gdy wirus zostanie wykryty, laboratorium automatycznie wykonuje cytologię LBC z tej samej próbki. Dodatni wynik testu HPV nie jest diagnozą nowotworu, to sygnał, że trzeba przyjrzeć się sprawie dokładniej. O tym, co dalej, najlepiej porozmawiać z lekarzem lub położną, którzy omówią wynik i zaplanują kolejne kroki.
Niezależnie od terminu badań, niepokojące objawy, takie jak silny ból czy obfite krwawienie, są powodem do pilnego kontaktu z ginekologiem.
Szczepienie chroni przed zakażeniem typami wirusa odpowiedzialnymi za raka szyjki macicy, a także za nowotwory pochwy, sromu, prącia, odbytu oraz okolic głowy i szyi. Według informacji o szczepieniach bezpłatnie szczepione są dziewczęta i chłopcy w wieku od 9 do ukończenia 14 lat, w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Studentki spoza tej grupy mogą zapytać lekarza, czy szczepienie ma sens w ich przypadku. Szczepionka nie zastępuje badań, dlatego zaszczepione kobiety także powinny regularnie wykonywać test.
Test HPV to bezpłatne, kilkuminutowe badanie dla kobiet w wieku od 25 do 64 lat, powtarzane standardowo co 5 lat. Zapis zajmuje chwilę w Internetowym Koncie Pacjenta, w aplikacji mojeIKP albo bezpośrednio w placówce. Wystarczy wybrać termin tuż po miesiączce i pamiętać o kilku zasadach przygotowania. Jeśli wirus zostanie wykryty, cytologia wykona się z tej samej próbki, a o dalszym postępowaniu decyduje się wspólnie z lekarzem lub położną.
Informacje o programie pochodzą z serwisu pacjent.gov.pl.
5 pytań · minuta
poleca:
