Wizyta u ginekologa bywa dla wielu studentek stresująca, a część kobiet odkłada ją latami – czasem dlatego, że kiedyś usłyszała w gabinecie niestosowny żart albo poczuła się potraktowana bez szacunku. Rzecznik Praw Pacjenta przypomina, że poszanowanie intymności i godności to obowiązek zapisany w ustawie, a nie kwestia dobrej woli lekarza. Kto może być obecny przy badaniu, na co pacjentka nie musi się godzić i gdzie zgłosić naruszenie — a na końcu możesz sprawdzić, czy znasz swoje prawa w gabinecie.
28 stycznia 2026 r. Rzecznik Praw Pacjenta opublikował komunikat poświęcony wizytom ginekologicznym. Wynika z niego, że do jego biura trafia rocznie kilkadziesiąt zgłoszeń dotyczących zachowania lekarzy tej specjalności. W 2024 r. Rzecznik stwierdził naruszenie praw pacjenta w 8 przypadkach. W 2025 r. wszczął kilka postępowań i w dwóch sprawach również potwierdził naruszenie.
Skargi dotyczą m.in. niecenzuralnego słownictwa, krzywdzących żartów, braku szacunku albo zrozumienia dla sytuacji pacjentki, a także naruszenia nietykalności cielesnej. Urząd podkreśla, że reaguje na każde takie zgłoszenie, i zachęca, by sygnały przekazywały nie tylko same kobiety, ale też ich bliscy.
Podstawą jest ustawa z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jej art. 20 mówi wprost, że pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności wtedy, gdy udziela mu się świadczeń zdrowotnych. Art. 22 odwraca perspektywę: osoba wykonująca zawód medyczny ma obowiązek postępować tak, żeby to prawo zostało zachowane.
W praktyce chodzi o to, by badanie odbywało się w warunkach, które nie zawstydzają pacjentki, a rozmowa toczyła się bez wulgaryzmów i obraźliwych komentarzy – czyli bez tych zachowań, na które kobiety najczęściej skarżą się Rzecznikowi.
Na życzenie pacjentki przy badaniu może być obecna osoba bliska (art. 21). Ustawa rozumie to pojęcie szeroko: to nie tylko małżonek czy krewny, ale też osoba pozostająca we wspólnym pożyciu albo po prostu osoba wskazana przez pacjentkę – na przykład przyjaciółka czy współlokatorka. Personel może odmówić jej obecności tylko w dwóch sytuacjach: gdy istnieje prawdopodobieństwo zagrożenia epidemicznego albo ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentki. Taką odmowę trzeba odnotować w dokumentacji medycznej.
Inaczej wygląda sprawa z osobami trzecimi. Pracownicy medyczni, którzy nie udzielają danego świadczenia, mogą w nim uczestniczyć tylko wtedy, gdy wymaga tego rodzaj świadczenia albo czynności kontrolne. Zarówno ich udział, jak i obecność każdej innej osoby wymaga zgody pacjentki oraz osoby udzielającej świadczenia. Pacjentka nie musi więc godzić się na dodatkowych obserwatorów.
Intymność to tylko jeden z punktów ustawy. Przy wizycie u ginekologa przydają się też inne:
Poradnik Rzecznika opublikowany 31 lipca 2026 r. porządkuje, do kogo trafiają jakie sprawy. Jedna sytuacja może przy tym wymagać zgłoszenia w kilku miejscach jednocześnie.
Rzecznik radzi, by do zgłoszenia dołączyć krótki opis zdarzenia, jego datę, dane placówki lub osoby, której sprawa dotyczy, oraz kopie najważniejszych dokumentów. Dobrze więc spisać przebieg wizyty możliwie szybko, póki szczegóły są świeże, i poprosić o kopię dokumentacji.
W styczniowym komunikacie Biuro Rzecznika zaznacza też, że zgłoszenia od kobiet w takich sprawach przyjmują i prowadzą również kobiety pracujące w Biurze. Dla wielu pacjentek może to ułatwić rozmowę o krępującej sytuacji.
Telefoniczna Informacja Pacjenta działa pod bezpłatnym numerem 800 190 590 – całodobowo, przez 7 dni w tygodniu. Z zagranicy i z numerów zablokowanych dla połączeń 800 można dzwonić pod 22 688 05 00 (opłata według taryfy operatora). Konsultanci pomagają ocenić, czy doszło do naruszenia praw pacjenta, i wskazują sposoby rozwiązania problemu. Pisemnie Rzecznika można zawiadomić przez formularz kontaktowy na jego stronie w serwisie gov.pl, przez ePUAP albo na adres: ul. Płocka 11/13, 01-231 Warszawa.
Studentka u ginekologa ma te same prawa co każda pacjentka: do intymności, godności, informacji i tajemnicy. Może przyprowadzić osobę bliską, którą sama wskaże, i nie musi zgadzać się na obecność dodatkowych osób. Wulgaryzmy, krzywdzące żarty czy naruszenie nietykalności to sytuacje, które Rzecznik Praw Pacjenta bada i w których stwierdza naruszenia. Zgłoszenie można zacząć od jednego telefonu pod 800 190 590.
5 pytań · minuta
