Niechciane wiadomości o każdej porze, ktoś, kto pojawia się pod akademikiem albo pisze z kolejnych kont mimo blokady — uporczywe nękanie nie zawsze od razu wygląda groźnie, ale polskie prawo traktuje je jako przestępstwo. Policja i instytucje państwowe podpowiadają, jak je rozpoznać, jakie dowody zabezpieczyć i gdzie złożyć zawiadomienie, żeby sprawa nie utknęła na starcie. Jest też wsparcie, z którego można skorzystać od ręki — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak zareagować na stalking.
Pojedyncza nieprzyjemna wiadomość to jeszcze nie przestępstwo. Granica przebiega tam, gdzie zachowanie staje się uporczywe, czyli powtarza się mimo sprzeciwu, i wywołuje u osoby nękanej uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność. W ten sposób uporczywe nękanie opisuje art. 190a Kodeksu karnego. Policja w swoich poradnikach podaje przykłady: niechciane SMS-y i listy, prezenty, o które nikt nie prosił, nachodzenie w miejscu pracy czy niszczenie rzeczy.
Przepis nie dotyczy wyłącznie świata offline. Ciągłe wiadomości w komunikatorach, maile czy komentarze w mediach społecznościowych mogą spełniać te same warunki. Ten sam artykuł obejmuje też sytuację, w której ktoś podszywa się pod inną osobę i wykorzystuje jej wizerunek lub dane, wyrządzając jej szkodę majątkową lub osobistą.
Poradnik Policji Dolnośląskiej radzi, by jasno powiedzieć osobie nękającej, że jej zachowanie jest niechciane, i zażądać, żeby przestała. Najlepiej zrobić to raz, na piśmie, i zachować tę wiadomość jako dowód. Biegły, z którym rozmawiał stołeczny magazyn policyjny, podkreśla, że działa stanowcza odmowa, a nie „miękka”, a potem kontakt ze sprawcą trzeba ograniczyć do zera. Każda kolejna odpowiedź, nawet ostra, może zostać odebrana jako sygnał, że nękanie przynosi efekt.
Odruch, żeby wszystko zablokować i skasować, jest zrozumiały, ale najpierw warto zrobić kopie. W sprawach o stalking to często osoba pokrzywdzona dostarcza większość materiału dowodowego. Ministerstwo Cyfryzacji w poradniku o cyberprzemocy wymienia, co się przydaje:
Do tego przydaje się prosty dziennik: data, godzina, co się stało, kto widział. Liczy się nie tylko treść, ale też częstotliwość kontaktów — liczba połączeń i wiadomości dobrze pokazuje, na czym polega uporczywość. Gdy niszczone są rzeczy, warto zrobić zdjęcia i zachować rachunki, które pozwolą oszacować straty. Kopie najlepiej trzymać w dwóch miejscach.
Jeśli nękanie dzieje się w sieci, pierwszy adres to administrator serwisu lub moderator — przez przycisk zgłoszenia albo formularz kontaktowy, z dołączonymi dowodami i wskazaniem punktu regulaminu, który został złamany. To jednak nie zastępuje zgłoszenia na policję.
Zawiadomienie o przestępstwie składa się na policji albo bezpośrednio w prokuraturze. Kluczowy szczegół: uporczywe nękanie z art. 190a § 1 i § 2 jest ścigane na wniosek osoby pokrzywdzonej. Dlatego razem z zawiadomieniem składa się wniosek o ściganie — bez niego postępowanie się nie toczy. Policyjny ekspert przestrzega przed zwlekaniem: wiele osób odkłada zgłoszenie, bo nie chce zaszkodzić komuś, kto krzywdzi je samo. Im wcześniej sprawa trafi do policji, tym więcej dowodów da się zebrać.
Według art. 190a Kodeksu karnego, w brzmieniu przytoczonym przez Policję Dolnośląską w poradniku z 28.03.2024, za uporczywe nękanie grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Taka sama kara dotyczy podszywania się pod kogoś z wykorzystaniem jego wizerunku lub danych. Jeśli następstwem nękania jest targnięcie się pokrzywdzonej osoby na własne życie, sprawcy grozi od 2 do 15 lat pozbawienia wolności.
Sąd może też zakazać skazanemu zbliżania się do osoby pokrzywdzonej i kontaktowania się z nią. Rzecznik Praw Obywatelskich w jednej ze spraw o stalking przypominał, że sąd musi przy tym określić, jak długo taki zakaz obowiązuje.
Gdy osoba nękająca studiuje lub pracuje na tej samej uczelni, warto poinformować także uczelnię. Na wielu uczelniach działa rzecznik praw studenta albo pełnomocnik ds. równego traktowania (nazwy i zakres zadań bywają różne). Można się do nich zgłosić z prośbą o rozmowę, a także o pomoc w praktycznych sprawach, np. przy zmianie grupy zajęciowej, żeby ograniczyć sytuacje, w których dochodzi do spotkań. Uczelnia nie prowadzi śledztwa i nie zastąpi policji, ale może sprawdzić, czy zachowanie studenta lub pracownika nie wymaga postępowania dyscyplinarnego. Wiele uczelni oferuje też studentom bezpłatne wsparcie psychologiczne — informacji najlepiej szukać na stronie uczelni albo w samorządzie studenckim.
Stalking to przestępstwo, także wtedy, gdy dzieje się wyłącznie w internecie. Najpierw jasna odmowa i zero kontaktu, potem dowody: zrzuty ekranu, całe wiadomości, daty i godziny. Zgłoszenie na policji lub w prokuraturze zawsze z wnioskiem o ściganie, a równolegle — rozmowa z kimś zaufanym i z osobami odpowiedzialnymi za prawa studentów na uczelni.
Gdzie szukać pomocy. W bezpośrednim niebezpieczeństwie trzeba dzwonić pod numer alarmowy 112. Wsparcie psychologiczne i porady prawne daje ogólnopolska Linia Pomocy Pokrzywdzonym, finansowana ze środków Funduszu Sprawiedliwości (informacja Ministerstwa Sprawiedliwości na gov.pl): bezpłatny numer 116 006, czynny 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, również w dni ustawowo wolne od pracy. Osoby przebywające za granicą mogą dzwonić pod numer +48 222 309 900. Z linii mogą korzystać osoby pokrzywdzone przestępstwem, świadkowie przestępstw i ich bliscy; działa przy niej także poradnia e-mailowa. Dane według strony gov.pl, stan na 20.10.2026.
5 pytań · minuta
poleca:
